Ghi chú sudoku: cách dùng và ghi ứng viên

Ghi chú, đánh dấu bằng bút chì và ứng viên: một ý, ba tên gọi

Ứng viên là một chữ số vẫn có thể điền vào một ô. Dấu bút chì là một ứng viên bạn đã ghi lại. “Ghi chú” là tên mà hầu hết ứng dụng dùng cho tính năng này. Nếu ô ở hàng 4 chỉ có thể là 2 hoặc 7, bạn ghi 2 và 7 vào ô đó. Khi một số bị loại, bạn xóa số ấy khỏi ghi chú; khi chỉ còn một số, đó chính là đáp án.

Khi nào nên bắt đầu ghi chú

Bạn không cần ghi chú cho mọi câu đố. Một quy tắc thực tế: nếu đã rà soát bàn cờ hai lần mà vẫn không tìm được số đơn nào nữa, hãy bắt đầu ghi các ứng viên.

• Câu đố dễ: thường có thể giải chỉ bằng số đơn trần và số đơn ẩn. Tập giải mà không ghi chú sẽ giúp bạn luyện cách rà soát.
• Câu đố trung bình: thường bạn sẽ bị khựng lại khi không còn tìm được số đơn. Khi đó hãy ghi chú.
• Câu đố khó và Chuyên gia: phần lớn nước đi phụ thuộc vào việc phân tích ứng viên, nên ghi chú sớm sẽ tiết kiệm thời gian.

Người chơi thực tế cũng có xu hướng tương tự. Trong chế độ Luyện tập của Sudoku Royale, người chơi dùng ghi chú ở khoảng 46% câu đố nói chung, từ 18% ở cấp Dễ đến 84% ở cấp Chuyên gia.

Cách ghi Snyder: phương pháp tối giản

Cách ghi Snyder được đặt theo tên tác giả câu đố Thomas Snyder, với quy tắc ngắn gọn: chỉ ghi chú một chữ số khi trong một khối 3x3 có đúng hai ô có thể nhận chữ số đó. Xét lần lượt từng khối. Với mỗi chữ số còn thiếu, đếm xem có thể điền số đó vào đâu. Có hai vị trí thì đánh dấu cả hai. Có từ ba vị trí trở lên thì bỏ qua. Chỉ có một vị trí thì điền số đó, vì đây là số đơn ẩn.

Bàn cờ vẫn gọn gàng và các mẫu hình hữu ích dễ nhận ra. Hai ô trong một khối có cùng hai ghi chú tạo thành một cặp trần. Nếu hai ghi chú của một chữ số nằm trên cùng hàng hoặc cột, đó là một cặp chỉ hướng. Điểm yếu là cách ghi Snyder bỏ qua các chữ số có từ ba vị trí trở lên, nên ở câu đố khó hơn, một số mẫu hình vẫn bị ẩn cho đến khi bạn ghi thêm.

Cách ghi đầy đủ: mọi ứng viên trong từng ô

Ghi đầy đủ nghĩa là ghi vào từng ô trống tất cả các chữ số có thể điền vào ô đó. Với mỗi ô, kiểm tra hàng, cột và khối của ô đó, rồi ghi những chữ số từ 1 đến 9 chưa xuất hiện ở đó. Bạn sẽ có đầy đủ thông tin, nhưng bàn cờ cũng trở nên rối mắt.

Giữ mỗi chữ số ở một vị trí cố định trong ô, sắp xếp như bàn phím điện thoại:

  1 2 3
  4 5 6
  7 8 9

Với các vị trí cố định, bạn có thể rà soát cả hàng để xem ô nào có ứng viên 7 bằng cách nhìn góc dưới bên trái của từng ô, không cần đọc từng ghi chú. Ghi đầy đủ là cách cần dùng cho X-Wing, Swordfish và các chiến thuật nâng cao (tiếng Anh) khác như XY-Wing và tô màu.

Để bàn cờ dễ đọc, hãy điền mọi số đơn có thể trước khi bắt đầu, rồi loại ứng viên khỏi hàng, cột và khối ngay khi bạn điền chữ số đó. Bạn cũng không phải lúc nào cũng cần ghi toàn bộ bàn cờ: để tìm X-Wing của số 7, bạn chỉ cần biết số 7 có thể điền ở đâu.

Cách kết hợp mà hầu hết người giải sẽ dùng

1. Bắt đầu bằng cách rà soát để giải, chưa cần ghi chú.
2. Khi rà soát không còn giúp tìm được số để điền, hãy thêm ghi chú theo cách Snyder.
3. Nếu vẫn chưa đủ, chuyển sang ghi đầy đủ ở khu vực bạn đang xét.

Bạn chỉ ghi những gì cần thiết, nhưng vẫn có đủ thông tin khi cần.

Ghi chú hoạt động thế nào trong ứng dụng sudoku

Ứng dụng sudoku tốt nào cũng có chế độ ghi chú, và cách dùng cơ bản gần như giống nhau:

• Nút bật/tắt ghi chú. Khi bật, các chữ số bạn nhập sẽ hiển thị nhỏ dưới dạng ứng viên. Khi tắt, các chữ số bạn nhập sẽ là đáp án.
• Thêm và xóa. Nhập lại một chữ số đã được ghi chú trong ô sẽ xóa ghi chú đó, vì vậy cùng một thao tác dùng để thêm hoặc xóa ứng viên.
• Tự động xóa ứng viên. Nhiều ứng dụng xóa ứng viên khỏi hàng, cột và khối khi bạn điền chữ số đó. Tính năng này ngăn lỗi thường gặp nhất khi giải trên giấy: quên cập nhật ghi chú.
• Tự điền ứng viên. Một số ứng dụng có thể tự điền mọi ứng viên cho bạn. Tính năng này tiết kiệm thời gian khi giải câu đố khó, nhưng bạn sẽ bỏ qua bước tự tìm ứng viên, vốn giúp rèn luyện đáng kể kỹ năng rà soát.

Điện thoại có một vấn đề thực tế: ô nhỏ, nên chín chữ số tí hon trong một ô vừa khó đọc vừa khó chạm. Ứng dụng có vùng chạm lớn hơn cho ghi chú sẽ dễ nhìn và dễ thao tác bằng ngón cái hơn.

Ghi chú hoạt động thế nào trong Sudoku Royale

Sudoku Royale là ứng dụng sudoku cổ điển, không quảng cáo dành cho iPhone. Dưới đây là cách ghi chú hoạt động cụ thể:

• Nút bật/tắt ghi chú nằm dưới thanh số ở cuối màn hình. Khi bật ghi chú, chọn một chữ số cho ô sẽ thêm ghi chú của số đó, hoặc xóa ghi chú nếu đã có.
• Kéo để ghi chú vào nhiều ô. Khi bật ghi chú, chọn một chữ số trên thanh số, rồi kéo qua các ô trống để ghi số đó vào từng ô chỉ bằng một nét. Cách này tiện khi ghi theo cách Snyder, vì cùng một chữ số được ghi vào hai ô trong một khối.
• Ghi chú bằng hai ngón tay. Giữ một ô bằng một ngón tay, rồi chạm hoặc vuốt các chữ số bằng ngón tay kia để thêm nhiều ứng viên vào ô đó mà không cần nhấc ngón tay đang giữ.
• Tự động xóa ứng viên. Khi bạn điền một chữ số, ghi chú của số đó sẽ biến mất khỏi cùng hàng, cột và khối.
• Không tự điền ứng viên. Sudoku Royale không tự điền ứng viên cho bạn. Bạn tự ghi chú, đó chính là bước giúp rèn luyện khả năng quan sát.

Còn một chi tiết nữa ảnh hưởng đến cách bạn dùng ghi chú. Trong Sudoku Royale, chữ số sai sẽ bị từ chối và không bao giờ xuất hiện trên bàn cờ. Nhờ vậy, ghi chú của bạn không bao giờ dựa trên một nước đi sai, lỗi thường khiến việc giải trên giấy đi chệch hướng sau ba bước. Để xem toàn bộ thao tác điều khiển, hãy đọc cách chơi sudoku trên iPhone (tiếng Anh); còn để xem hai cách nhập chữ số, hãy đọc nhập số trước hay chọn ô trước (tiếng Anh).

Những lỗi thường gặp khi ghi ứng viên

Ghi quá nhiều, quá sớm

Ghi đầy đủ cho một câu đố dễ làm mất thời gian bạn có thể dùng để điền số. Hãy bắt đầu giải mà chưa ghi chú và chỉ thêm khi bạn bị khựng lại.

Quên cập nhật

Khi giải trên giấy, lỗi nguy hiểm nhất là điền số 5 nhưng vẫn để số 5 làm ứng viên ở một ô khác trong cùng hàng, cột hoặc khối. Mọi suy luận sau đó đều dựa trên danh sách sai. Ứng dụng tự động xóa ứng viên sẽ loại bỏ nguy cơ này.

Tin vào ghi chú hơn bàn cờ

Ghi chú lưu lại kết quả phân tích của bạn, nhưng kết quả đó có thể sai. Trước khi dựa vào cặp trần hoặc X-Wing để loại ứng viên, hãy đối chiếu với các chữ số thực tế trên bàn cờ.

Ghi chú theo độ khó

Các mức độ khó khác nhau đòi hỏi lượng ghi chú khác nhau:

• Dễ: không cần ghi chú.
• Trung bình: ghi theo cách Snyder khi rà soát không còn giúp tìm được số để điền. Cách này đủ để tìm cặp và cặp chỉ hướng.
• Khó: ghi đầy đủ ở những khu vực bạn đang xét.
• Chuyên gia trở lên: ghi đầy đủ trên toàn bàn cờ để dùng các chiến thuật nâng cao (tiếng Anh).

Mới chơi sudoku? Hãy bắt đầu với cách chơi sudoku, rồi quay lại đây khi bạn bị khựng ở câu đố trung bình đầu tiên.