Sudokuda İşaret Eden İkililer (Pointing Pairs) ve Kutu-Çizgi Eleme

İşaret eden ikili kuralı

İşaret eden ikili için üç şey gerekir:

1. Bir kutu ve o kutuya henüz yerleşmemiş bir rakam seç.
2. Kutuda bu rakamın hâlâ aday olduğu bütün hücreleri bul.
3. Bu hücrelerin hepsinin aynı satırda ya da aynı sütunda olduğunu kontrol et.

Her kutuda her rakam bir kez bulunmalıdır. Kutuda rakamı alabilecek hücrelerin hepsi aynı çizgideyse, yani aynı satırda ya da sütundaysa, kutunun rakamı o çizgide olacaktır.

Bir satırda ya da sütunda da her rakam yalnızca bir kez bulunabilir. Kutu bu çizgi için rakamı zaten sağlıyor, bu yüzden çizginin kutu dışındaki hiçbir hücresi o rakamı alamaz. Rakamı o hücrelerin hepsinden sil. Kutunun içindeki hücreler adaylarını korur.

Kural tek cümlede

Bir rakamın bir kutudaki bütün olası hücreleri tek çizgideyse rakamı o çizginin geri kalanından sil.

Gerçek bir örnek, adım adım

Bu konum gerçek bir bulmacadan. Her boş hücrede adayları görüyorsun: satırının, sütununun ve kutusunun hâlâ izin verdiği rakamlar.

Örüntüyü bul

Sağ üstteki 3. kutuya ve yalnızca 7 rakamına bak. Kutuda dört boş hücre var: R1C7, R1C8, R2C9 ve R3C9. R1C7 ve R1C8'de 7 aday değil, çünkü 1. satırda zaten bir 7 var. Yani 3. kutuda 7 yalnızca iki hücreye girebilir: R2C9 ve R3C9. İki hücre de 9. sütunda. Bu, 7 için bir işaret eden ikilidir.

Adayları sil

3. kutunun 7'si R2C9'da ya da R3C9'da olacak. İki durumda da 9. sütunun 7'si 3. kutunun içinde kalıyor. Yani 9. sütunda 3. kutunun altındaki hiçbir hücre 7 olamaz. Bu hücrelerden ikisinde 7 aday olarak duruyor: R5C9 ve R8C9. İkisinden de 7'yi sil.

Sonucu kullan

İşaret eden ikili tek başına rakam yerleştirmez, ama sildiği adaylar çoğu zaman bir sonraki hamleyi açar. 5. satıra bak. İşaret eden ikiliden önce 5. satırda 7 iki hücreye girebiliyordu: R5C1 ve R5C9. Şimdi R5C9 7'sini kaybetti, yani 5. satırda 7'yi alabilecek tek hücre R5C1. Bu bir gizli tekli: R5C1'e 7'yi yerleştir.

İşaret eden üçlüler

Kural hücre sayısına bağlı değil. Bir rakam kutuda üç hücreye girebiliyorsa ve üçü de aynı satırda ya da sütundaysa, örüntünün adı işaret eden üçlüdür. Mantık ve eleme işaret eden ikiliyle aynıdır.

Bir kutu ile bir çizgi tam olarak üç hücre paylaşır, bu yüzden işaret eden örüntü iki ya da üç hücreden oluşur, hiçbir zaman daha fazlasından değil. Örüntü bir satır boyunca da, bir sütun boyunca da işaret edebilir. İki yönü de kontrol et.

Kutu-çizgi eleme: aynı fikir, ters yönde

Kutu-çizgi eleme (Claiming), işaret eden ikilinin mantığını ters yönde kullanır. İşaret eden ikili kutudan başlar ve çizgideki adayları siler. Kutu-çizgi eleme çizgiden başlar ve kutudaki adayları siler. Bir satırın ya da sütunun rakamı alabilen bütün hücreleri tek bir kutunun içindeyse, o çizginin rakamı o kutuda olacaktır. O zaman kutunun çizgide olmayan diğer hücrelerinden rakamı silebilirsin. İki teknik birlikte kilitli adaylar (locked candidates) diye anılır. Kutu-çizgi eleme rehberi kuralı kendi gerçek örneğiyle anlatıyor.

İşaret eden ikililer nasıl bulunur

İşaret eden ikililer, boş hücrelere yazılan küçük aday rakamlar olan notlarla (İngilizce) çok daha kolay görülür. Bir rakamı yalnızca kutuda iki olası hücresi varsa işaretleyen Snyder notasyonu (İngilizce) birçok işaret eden ikiliyi doğrudan gösterir. Şu sırayla ara:

1. Bir kutu ve bir rakam al. Boş hücresi az olan kutularla başla.
2. Rakamın hücrelerini say. Rakamın kutuda iki ya da üç olası hücresi varsa devam et. Dört ya da daha fazlaysa hepsi tek çizgide olamaz.
3. Çizgiyi kontrol et. Hücrelerin hepsi aynı satırda ya da aynı sütundaysa işaret eden ikili ya da üçlü buldun demektir.
4. Adayları sil. Rakamı o çizginin kutu dışındaki her hücresinden sil.
5. Yeniden tekli ara. Örnekteki gibi, tek bir eleme bir rakama satırda, sütunda ya da kutuda tek olası hücre bırakabilir.

Sık yapılan hatalar

• Üçüncü hücreyi kaçırmak. Rakam kutuda çizgi dışındaki bir hücreye de girebiliyorsa işaret eden ikili yoktur ve hiçbir şey silemezsin.
• Kutunun içinden silmek. İkilinin iki hücresi rakamı korur. Yalnızca çizginin kutu dışındaki hücreleri onu kaybeder.
• Çıplak ikiliyle karıştırmak. çıplak ikili, yalnızca aynı iki adayı taşıyan iki hücredir. İşaret eden ikili tek bir rakamla ilgilidir ve iki hücresinde başka birçok aday olabilir.
• Eksik notlar. Tek bir eksik aday, kutuda üç hücreye girebilen bir rakamı iki hücreye girebiliyormuş gibi gösterebilir.

İşaret eden ikililer ne zaman kullanılır, sırada ne var

Kolay bulmacalar genellikle işaret eden ikililere ihtiyaç duymaz. Orta ve zor bulmacalarda tekli kalmadığında ara ve ileri seviye bir tekniğe geçmeden önce mutlaka bak. X-Wing gerektiriyor gibi görünen bazı konumlar bir işaret eden ikiliyle çözülür.

Sırada çıplak ikili ve iki hücrede iki rakamla çalışan gizli ikili var. Her tekniğin nereye ait olduğunu görmek için sudoku tekniklerinin tam listesini (İngilizce) oku.